बँकिंग कामकाजात मानवी चुकांमुळे मोठे आर्थिक नुकसान कसे होते, याचे धक्कादायक प्रकरण केरळमधून समोर आले आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) च्या कर्मचाऱ्याला व्यवहारादरम्यान चुकीचे ‘चलन चिन्ह’ निवडल्यामुळे 16.5 लाख रुपयांचे मोठे नुकसान झाले आहे. तिरुवनंतपुरम येथील टेक्नो पार्क येथील एसबीआय तेजस्विनी शाखेत ही घटना घडली.
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, केरळ युनिव्हर्सिटीच्या सेंटर फॉर लॅटिन अमेरिकन स्टडीजला ब्राझीलमधील पत्रकार आणि गेस्ट लेक्चरर मिलान सिम मार्टिनेक यांना 20,000 रुपये भरपाई द्यावी लागली. त्यांनी 2023 मध्ये विद्यापीठासाठी 4 ऑनलाइन व्याख्याने दिली. हस्तांतरणादरम्यान, बँकेच्या लिपिकाने चुकून भारतीय रुपया (₹) ऐवजी US डॉलर चिन्ह ($) निवडले. यामुळे खात्यातून रु.20,000 ऐवजी $20,000 ट्रान्सफर झाले. विनिमय दर मोजताना या ‘टायपो’मुळे विद्यापीठाच्या निधीतून सुमारे 16.5 लाख रुपयांचे अतिरिक्त हस्तांतरण करण्यात आले.
हे नोंद घ्यावे की हा व्यवहार 15 जून 2023 रोजी झाला होता, परंतु केंद्राने विद्यापीठाला अधिकृत नुकसान अहवाल सादर केल्यावर 2024 मध्ये मोठी त्रुटी समोर आली. लेक्चररच्या पत्नी कॅथलीन मार्टिनेक यांच्या खात्यात अतिरिक्त पैसे जमा करण्यात आले. हा निधी मूळतः राज्य सरकारने विद्यार्थी विनिमय कार्यक्रमासाठी मंजूर केलेल्या 20 लाख रुपयांचा भाग होता.
हे पैसे वसूल करणे आता विद्यापीठाला अत्यंत कठीण झाले आहे. केंद्राचे प्रमुख गिरीश कुमार यांच्या म्हणण्यानुसार, व्याख्यात्याने सुरुवातीला अतिरिक्त पैसे परत करण्याचे आश्वासन दिले, परंतु परतावा कधीच मिळाला नाही. दुर्दैवाने, विद्यापीठाने त्याच्याशी संपर्क साधल्यानंतर काही महिन्यांनी व्याख्यात्याचे निधन झाले, परंतु परतावा मिळण्याची कोणतीही आशा नाही. वृत्तानुसार, चुकीच्या व्यवहारानंतर पैसे एका सल्लागार गटाच्या खात्यात हस्तांतरित केले गेले.
विशेष म्हणजे, स्टेट बँक ऑफ इंडियाने याप्रकरणी आपली चूक मान्य केली असून, पैसे परत करण्यासाठी स्वीकारणाऱ्या पक्षाला पटवून देण्यासाठी विद्यापीठाचे सहकार्य मागितले आहे. विद्यापीठाने बँकिंग ओम्बड्समन (लोकपाल) यांच्याकडेही संपर्क साधला आहे, परंतु अद्यापपर्यंत हे प्रकरण निकाली निघालेले नाही. डिजिटल बँकिंगच्या युगात एक छोटीशी ‘टायपिंग एरर’ किती महागात पडू शकते, हे या घटनेवरून दिसून येते.
