नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने पासपोर्ट नियम, 1980 मध्ये सुधारणा करून पासपोर्टसाठी अर्ज करताना जन्मतारखेच्या पुराव्यासंदर्भात नवीन नियम लागू केले आहेत. पासपोर्ट (सुधारणा) नियम, 2025 अंतर्गत, 1 ऑक्टोबर 2023 रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या अर्जदारांनी त्यांच्या जन्मतारखेचा एकमेव पुरावा म्हणून जन्म प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे.
देशभरातील पासपोर्ट अर्जादरम्यान जन्म नोंदींच्या पडताळणीची प्रक्रिया एकसमान आणि प्रभावी करण्याच्या उद्देशाने अधिकृत राजपत्रात प्रसिद्ध झालेल्या या अधिसूचनेद्वारे स्वीकार्य कागदपत्रांची यादी बदलण्यात आली आहे.
भविष्यातील अर्जदारांसाठी नवीन नियम
सुधारणेनुसार, 1 ऑक्टोबर 2023 रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या व्यक्तींना त्यांची जन्मतारीख सिद्ध करण्यासाठी केवळ जन्म आणि मृत्यू निबंधक, महानगरपालिका किंवा जन्म आणि मृत्यू नोंदणी कायदा, 1969 अंतर्गत प्राधिकृत इतर कोणत्याही प्राधिकरणाने जारी केलेले जन्म प्रमाणपत्र सादर करावे लागेल.
या नवीन नियमानुसार या श्रेणीतील अर्जदारांसाठी जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून केवळ जन्म प्रमाणपत्र स्वीकारले जाईल. या बदलामुळे अधिकृतपणे नोंदणीकृत जन्म नोंदींच्या वापरास प्रोत्साहन मिळणे आणि पडताळणी प्रक्रिया सुलभ आणि मजबूत करणे अपेक्षित आहे.
जुन्या अर्जदारांसाठी पूर्वीची सुविधा कायम आहे
1 ऑक्टोबर 2023 पूर्वी जन्मलेल्यांसाठी नियमांमध्ये कोणताही मोठा बदल नाही. असे अर्जदार अद्याप जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून खालीलपैकी एक कागदपत्र सादर करू शकतात:
– जन्म प्रमाणपत्र
– शाळा सोडल्याचे किंवा मॅट्रिकचे प्रमाणपत्र
– पॅन कार्ड
– ड्रायव्हिंग लायसन्स
– मतदार ओळखपत्र
– सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या सेवा नोंदी
– भारतीय आयुर्विमा महामंडळ किंवा इतर कोणत्याही सरकारी कंपनीने जारी केलेली विमा पॉलिसी
पासपोर्ट सेवांमध्ये दस्तऐवजाची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी सरकारच्या व्यापक प्रयत्नांचा ही दुरुस्ती भाग आहे. पासपोर्ट नियम 1980 प्रथम डिसेंबर 1980 मध्ये जारी करण्यात आले होते आणि त्यानंतर वेळोवेळी त्यात सुधारणा करण्यात आल्या आहेत, सप्टेंबर 2023 मध्ये नवीनतम दुरुस्ती करण्यात आली आहे.
